Ipinaskil ni: diwa81 | Nobyembre 7, 2009

2010


Gabay sa Eleksyon 2010

07 Nobyembre 09

Paninindigan ko na ang pagiging pilingerong political analyst ko dito. Marami na rin naman akong napost tungkol sa eleksyon, susubukan ko na ring gumawa ng gabay para sa mga botante.

1. Simulan natin sa pinakakumon. Malamang alam naman na ng lahat ito; pero sasabihin ko na rin. Kung kilala niyo si wisely, iyon ang iboto niyo.

2. Para magawa ang una, kailangang alamin ang programa, pagkatao at performance ng mga kandidato. Kaya parang walang nangyayari tuwing pagkatapos ng eleksyon ay hindi pa lubos na nagiging mature ang mga Pinoy sa pagsasagawa ng kanilang tungkulin sa eleksyon at sa pulitika sa pangkalahatan. Marami pa rin ang bumoboto kasi sikat ang kandidato. Kahit ang mula sa intelektwal, nahuhulog dito. Oo, tinitingnan nga nila ang mga programa ng mga kandidato, pero lubos pa rin silang umaasa sa mga sinasabi lang ng mga ito. Paano ang  mga hindi nila sinasabi?

Isang palatandaan na natututo na tayo ay kapag hindi na ang pangalan o hitsura ng kandidato ang tinitingnan natin, kundi kung ano ang mga paninindigan, pananaw, mga nagawa at plano ng kandidato. Dito lang natin masusukat ang tunay na kalidad ng tao.

Kung maaari nga, wag tayong manood ng mga ads sa TV o tumingin sa mga polyeto at karatula ng mga ito. Magsaliksik talaga tayo. Doon natin makikita ang tunay na kulay ng bawat kandidato. Tuwing panahon ng kampanya, puro magagandang bagay ang makikita sa mga inilalabas ng bawat kandidato; ang mga bahong inilalabas naman ng mga kalaban nila ay mahirap ding pagkatiwalaan dahil nakabalot sa maduming taktika sa pulitika. Kaya mas magandang pagbatayan ang mga nagawa ng bawat kandidato kung dati nang nakaupo sa pwesto.

Muli, dapat wag magpadala sa mga pagpapapogi ng mga trapo. Kitang-kita naman ngayon ang naglipanang mga billboard na nag-aanunsyo ng mga proyekto ng iba’t ibang kandidato, mula sa maliit hanggang sa mga pambansang proyekto. Kahit nga mga lumang proyekto tinayuan ng karatula. Mabentang joke ngayon, pati proyektong patuli, kinabitan ng karatula bawat nagpatuli.

Suriin din natin kung ano ba ang mga proyektong talagang kailangan ng taumbayan. Kaugnay ng mga pambansang pusisyon, huwag kayong magtiwala sa mga kongresista na naglipana ang proyektong pang-impraistruktura, ngunit wala namang nagawa sa Kongreso. Ang trabaho ng Kongreso ay ang gumawa ng mga batas para sa bayan. Dito natin sila dapat sukatin. Ano ang mga batas na ipinasa o sinuportahan? Ano ang mga paninindigan sa mga isyu ng bayan? Isang magandang sukatan ngayon, paano nanindigan kaugnay ng impeachment ni Arroyo. Dito pa lang, malaki na ang maaalis natin sa listahan ng pwedeng pagpilian.

Iyong mga kandidatong naglipana ang pagbati sa kahit kaliit-liitang okasyon, huwag niyong iboto. ibig sabihin niyon wala silang ibang maipagmalaki kaya bumabati na lang, basta maipaskil lang ang pangalan.

3. Lumahok sa mga pagtitipon, pagkilos, debate at iba pa. Aktibong makisangkot sa pulitika. Dito tayo makakakuha ng pampulitikang kamulatan. Dito natin makikita ang iba’t ibang usaping nakakaapekto sa buong bayan hanggang sa lokal na antas.

Karaniwan, kapag sinasabing pulitika, nilalayuan na kaagad ng tao, sinasabi na para lang iyan sa mga bulok na pulitiko. Mali. Ito ang mismong sinasamantala ng mga bulok na pulitikong ito, ang kawalan ng pakialam ng mga tao sa pulitika. Kaya ang nangyayari, napapaliit ang kapangyarihan ng mamamayan sa isang boto kada anim tatlong taon sa lokal at anim na taon sa pambansang antas. Sa kasalukuyang sistema ng pulitika, katumbas ito ng wala.

Kapag nagiging aktibo sa pulitika ang mamamayan, lalo na  ang masang anakpawis, kahit ang pinakabulok na pulitiko, napipilitang magpasiklab para hindi mapag-iwanan. Tingnan na lang ang EDSA 1 at 2, kahit ang sinasabing EDSA 3. Sa dalawang nauna, nagawa pa ng mamamayan na mapatalsik ang nakaupong presidente kahit hindi panahon ng eleksyon; at maraming pulitiko ang napilitang makisakay dito at pumosturang maka-mamamayan. Sa pangatlo, mahabang paliwanagan ang kailangan nito, kaya hindi ko na mailalagay dito. Ang masasabi ko lang, nabigo ito, hindi dahil nakisangkot ang karaniwang masa, kundi dahil sa maling intensyon ng mga namuno dito.

Marami pang halimbawa na magpapatunay dito, na kapag kumikilos ang masa, malaki ang nakakamit. Sa kabaliktaran naman, kapag walang kibo ang mga tao, patuloy ang gawain ng mga bulok na pulitiko o mas lumalala pa nga kada araw hangga’t hindi napapansin. Tingnan niyo, mula nang maging kongresista si Mikee Arroyo, biglang lobo ang yaman. Noong napansin, napilitan silang magpaliwanag. Pero ngayon medyo nakalimutan na naman, tuloy ulit ang ligaya nila.

3. Alamin ang programa sa ekonomya. Ito ang dapat pangunahing tinitingnan sa plataporma ng mga kandidato. Marami, lalo na sa mga panggitnang uri, reklamo nang reklamo na magulo ang pulitika. Pero wala naman silang sinasabi tungkol sa ekonomya. “Palibhasa, pinalad maging anak ng mayaman.” Hindi nakikita na ang ekonomya at pulitika ay magkakabit. Mas eksakto ang kalagayan ng ekonomya ang magtatakda sa kalagayan sa pulitika. Kaya may krisis sa pulitika, dahil sa krisis sa ekonomya. Mas tumitindi ang problema sa pulitika, mga problema sa mga tiwaling opisyal na walang ginawa sa pusisyon kundi ang payamanin ang sarili, dahil mas tumitindi ang krisis sa ekonomya, mas pahirap nang pahirap ang bayan kaya mas kumakaunti ang mananakaw ng mga trapo.

Kaya ang uugat sa mga problema ng bansa ay ang reporma sa ekonomya. Para pasimplehin ang usapin, ang dapat maging pamantayan natin ay ang programa sa pambansang industriyalisasyon at reporma sa lupa at paglaya sa dominasyon ng dayunang monopolyo. Makamit lang ang mga ito, kahit malaki na ang inubos ng mga dayuhan sa yaman ng bansa, malaki pa rin ang biglang isusulong ng ekonomya natin. Natural, hindi kaagad-agad mangyayari ito at siguradong dadaan pa tayo sa panghihimasok ng mga dayuhan. Pero kung magtutuluy-tuloy tayo sa landas na ito, siguradong makakarating din tayo sa kasaganaan.

4. Hindi ko na idadagdag ang dapat maging programa sa pulitika at kultura. Halos lahat naman ata ng mga kandidato ngayon, para sa pagbabago. Si Gibo lang naman ang naninindigan para kay Gloria. Hahanga ka rin sa determinasyon niya na ipagtanggol ang mga programa ni Gloria kahit malagay sa alanganin ang kandidatura niya. Kahanga-hanga, pero hinding-hindi dapat iboto!

Pagbabago sa pulitika, pagtigil sa kurapsyon, edukasyon, kagalingan ng mamamayan, alam na nating lahat ito. Madali rin para sa mga trapo na sabihin ito. Kaya nga mas maganda pa ring pamantayan ang #3. Dito talaga nagkakatalo.

5. Kapag nagawa na natin ang nasa itaas, handa na tayo ngayong bumoto.

At pagkatapos bumoto, syempre, ang susunod, pagbabantay sa boto. Kaugnay nito, dalawang bagay ang gusto kong sabihin:

Una, ang alam na nating paraan ng pagbabantay sa boto. Mainam na maging bahagi ng mga grupo sa pagbabantay sa boto. Marami namang grupo diyan, pero mas mainam kung maging bahagi kayo ng partido o organisasyon mismo na ibinoto niyo para siguradong mababantayan ang boto niyo.

Pangalawa, sabi nga sa TV ang una “ang simula,” pero hanggang saan dapat tumuloy, saan matatapos? Ito ang mas mahalagang aspeto ng pagbabantay sa boto. Hindi dapat ito nagtatapos matapos ang halalan kapag naiproklama na ang nanalo. Sa halip dapat magpatuloy ito kahit matapos ang bilangan,hanggang sa buong termino ng mga nanalo sa eleksyon at magtatapos sa pagtatapos din ng terminong iyon. Paano? Ibinoto natin ang mga kandidato, kung matalino tayong bumoto, dahil sa mga programa nila. Kaya ibig sabihin, matapos ang eleksyon, iyon ang dapat nilang gawin. Paano kung hindi nila ginawa iyon? Hindi ba parang dinaya na rin ang boto niyo? Dito, muli tayong babalik sa nasabi kanina na pagiging aktibo sa pulitiko. Ibinoto natin ang isang kandidato, nanalo, nagdiwang tayo. Pero kung hindi niya tinupad ang mga sinabi niya noong nangangampanya pa lang, wag tayong matakot na tumuligsa. Wag tayong padala sa mga nagsasabi na “puro lang batikos,” “kung hindi makakatulong, huwag dumagdag sa problema.” Iyon na nga ang problema e. Kung hindi naman ginagawa ang mga programa na makakapag-ahon sa masang anakpawis mula sa kahirapan, at ang ginagawa ay ang kabaliktaran pabor sa iilan, bakit hindi dapat batikusin? Hindi nga lang iyon, bakit hindi patalsikin at palitan? Natatakot tayong magulo ang normal na takbo ng pulitika, ang pana-panahong eleksyon, samantalang dahil nga mismo sa normal na takbong ito kaya nakakapagsamantala ang mga bulok na pulitiko.

6. Panghuli at pinakamahalagang punto, sa katunayan, ito ang batayan ng lahat ng prinsipyo sa itaas. Huwag nating iasa ang lahat sa darating na eleksyon. Huwag nating isipin na makakamit ang lahat sa pamamagitan ng eleksyon, gaano man ito kapayapa. Kung baga sa alahas, huwag nating ilabas ang lahat ng alas natin dito. Dahil ang eleksyon sa kasalukuyan ay nananatiling reaksyunaryo.

Sa madaling sabi, lumalabas na ang eleksyon sa kasalukuyang sistema ay nananatili pa ring huwadat nagsisilbing ilusyon ng demokrasya. Nais palabasin ng mga naghaharing uri na may kapangyarihan ang mamamayan, pinakamataas pa ngang kapangyarihan, dahil sila ang pumipili kung sino ang mauupo sa pusisyon. At tuwing eleksyon, taglay nila ang “napakataas na kapangyarihang ito.” Pero tingnan kung sinu-sino lang ba ang mapagpipilian? Lalo na sa pagkapangulo, kundi anak ng dati na ring presidente, kabilang pa rin sa malalaking pamilya sa pulitika at mayayamang angkan, ang isa nga dati nang presidente. Kaya lumalabas na ang eleksyon ay pagpili lang kung sino naman ang susunod na mangungurakot. At dahil pinapahintulutan sila ng mga dayuhang amo nila na mangurakot, wala tayong maaasahang gagawin nila para sa mamamayan.

Hindi ibig sabihin nito na hindi na tayo dapat lumahok sa eleksyon at bumoto, sa dahilang, bumoto man tayo o hindi, matutuloy ang eleksyon, maliban siguro kung magiging isa ang iniisip ng lahat at hindi na bumoto. Pero malayong mangyari iyon. Kaya sayang din naman ang boto natin. Kaya kung makakaboto rin naman, bumoto na rin.

Unang-una na, bagamat bulok sa kabuuan ang eleksyon, meron pa rin namang ilang kandidato na maaasahan natin. Meron pa ring natitirang makabayan at makamamamayan, gaano man kakaunti. Kaya sayang din kung hindi natin maidagdag ang boto natin para sa kanila.

Pangalawa, ang reaksyunaryong eleksyon, gaya ng sinasabi, ay pagpili ng “lesser evil.” Pansinin, kung talagang masusunod ang pangkalahatang gabay na ito, baka wala nang matira, liban sa mga progresibo, na magandang iboto. Hindi naman pwede ito; bakit pa tayo bumoto kung wala rin tayong ilalagay sa balota.

Kung sa pagkapangulo ang pag-uusapan, makakatiyak tayo na lahat ng mga nakalinyada ngayon ay bulok at reaksyunaryo. Pero may magagawa pa rin tayo. Hindi naman magkakapantay-pantay ang pagiging trapo ng mga ito. Kaya ang magagawa na lang natin ay ang piliin kung sino ba ang “lesser evil.” Nakakalungkot, pero ito lang talaga ang magagawa natin sa eleksyon. Kaya nga mahalaga na hindi iasa ang lahat dito.

Mahalaga ang isang boto pero hindi ito ganoon kahalaga na kinakalimutan na natin ang iba pa nating tungkulin para sa bayan at para sa mamamamyan, partikular sa masang anakpawis. Ang pinakamahalagang bagay pa rin ay sama-samang pagkilos para makamit ang mga pagbabagong hinahanap natin. At magaganap ito, dapat maganap ito, may eleksyon man o wala.

pangkalahatang gabay lang ito at opinyon ko lang. Mas maganda kung mapahusay pa ito o makabuo ng sariling gabay na prinsipyo.

 


Responses

  1. Well, I’m just hope for a clean and safe election this 2010. And who ever wins as the race for presidency, I wish he/she can change our country from its current state. Anyway, I’ve been looking for topics as interesting as this. Looking forward to your next post.

    -pia-


Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s

Mga Kategoriya

%d bloggers like this: