Gabay sa Eleksyon 2010

07 Nobyembre 09

Paninindigan ko na ang pagiging pilingerong political analyst ko dito. Marami na rin naman akong napost tungkol sa eleksyon, susubukan ko na ring gumawa ng gabay para sa mga botante.

1. Simulan natin sa pinakakumon. Malamang alam naman na ng lahat ito; pero sasabihin ko na rin. Kung kilala niyo si wisely, iyon ang iboto niyo.

2. Para magawa ang una, kailangang alamin ang programa, pagkatao at performance ng mga kandidato. Kaya parang walang nangyayari tuwing pagkatapos ng eleksyon ay hindi pa lubos na nagiging mature ang mga Pinoy sa pagsasagawa ng kanilang tungkulin sa eleksyon at sa pulitika sa pangkalahatan. Marami pa rin ang bumoboto kasi sikat ang kandidato. Kahit ang mula sa intelektwal, nahuhulog dito. Oo, tinitingnan nga nila ang mga programa ng mga kandidato, pero lubos pa rin silang umaasa sa mga sinasabi lang ng mga ito. Paano ang  mga hindi nila sinasabi?

Isang palatandaan na natututo na tayo ay kapag hindi na ang pangalan o hitsura ng kandidato ang tinitingnan natin, kundi kung ano ang mga paninindigan, pananaw, mga nagawa at plano ng kandidato. Dito lang natin masusukat ang tunay na kalidad ng tao.

Kung maaari nga, wag tayong manood ng mga ads sa TV o tumingin sa mga polyeto at karatula ng mga ito. Magsaliksik talaga tayo. Doon natin makikita ang tunay na kulay ng bawat kandidato. Tuwing panahon ng kampanya, puro magagandang bagay ang makikita sa mga inilalabas ng bawat kandidato; ang mga bahong inilalabas naman ng mga kalaban nila ay mahirap ding pagkatiwalaan dahil nakabalot sa maduming taktika sa pulitika. Kaya mas magandang pagbatayan ang mga nagawa ng bawat kandidato kung dati nang nakaupo sa pwesto.

Muli, dapat wag magpadala sa mga pagpapapogi ng mga trapo. Kitang-kita naman ngayon ang naglipanang mga billboard na nag-aanunsyo ng mga proyekto ng iba’t ibang kandidato, mula sa maliit hanggang sa mga pambansang proyekto. Kahit nga mga lumang proyekto tinayuan ng karatula. Mabentang joke ngayon, pati proyektong patuli, kinabitan ng karatula bawat nagpatuli.

Suriin din natin kung ano ba ang mga proyektong talagang kailangan ng taumbayan. Kaugnay ng mga pambansang pusisyon, huwag kayong magtiwala sa mga kongresista na naglipana ang proyektong pang-impraistruktura, ngunit wala namang nagawa sa Kongreso. Ang trabaho ng Kongreso ay ang gumawa ng mga batas para sa bayan. Dito natin sila dapat sukatin. Ano ang mga batas na ipinasa o sinuportahan? Ano ang mga paninindigan sa mga isyu ng bayan? Isang magandang sukatan ngayon, paano nanindigan kaugnay ng impeachment ni Arroyo. Dito pa lang, malaki na ang maaalis natin sa listahan ng pwedeng pagpilian.

Iyong mga kandidatong naglipana ang pagbati sa kahit kaliit-liitang okasyon, huwag niyong iboto. ibig sabihin niyon wala silang ibang maipagmalaki kaya bumabati na lang, basta maipaskil lang ang pangalan.

3. Lumahok sa mga pagtitipon, pagkilos, debate at iba pa. Aktibong makisangkot sa pulitika. Dito tayo makakakuha ng pampulitikang kamulatan. Dito natin makikita ang iba’t ibang usaping nakakaapekto sa buong bayan hanggang sa lokal na antas.

Karaniwan, kapag sinasabing pulitika, nilalayuan na kaagad ng tao, sinasabi na para lang iyan sa mga bulok na pulitiko. Mali. Ito ang mismong sinasamantala ng mga bulok na pulitikong ito, ang kawalan ng pakialam ng mga tao sa pulitika. Kaya ang nangyayari, napapaliit ang kapangyarihan ng mamamayan sa isang boto kada anim tatlong taon sa lokal at anim na taon sa pambansang antas. Sa kasalukuyang sistema ng pulitika, katumbas ito ng wala.

Kapag nagiging aktibo sa pulitika ang mamamayan, lalo na  ang masang anakpawis, kahit ang pinakabulok na pulitiko, napipilitang magpasiklab para hindi mapag-iwanan. Tingnan na lang ang EDSA 1 at 2, kahit ang sinasabing EDSA 3. Sa dalawang nauna, nagawa pa ng mamamayan na mapatalsik ang nakaupong presidente kahit hindi panahon ng eleksyon; at maraming pulitiko ang napilitang makisakay dito at pumosturang maka-mamamayan. Sa pangatlo, mahabang paliwanagan ang kailangan nito, kaya hindi ko na mailalagay dito. Ang masasabi ko lang, nabigo ito, hindi dahil nakisangkot ang karaniwang masa, kundi dahil sa maling intensyon ng mga namuno dito.

Marami pang halimbawa na magpapatunay dito, na kapag kumikilos ang masa, malaki ang nakakamit. Sa kabaliktaran naman, kapag walang kibo ang mga tao, patuloy ang gawain ng mga bulok na pulitiko o mas lumalala pa nga kada araw hangga’t hindi napapansin. Tingnan niyo, mula nang maging kongresista si Mikee Arroyo, biglang lobo ang yaman. Noong napansin, napilitan silang magpaliwanag. Pero ngayon medyo nakalimutan na naman, tuloy ulit ang ligaya nila.

3. Alamin ang programa sa ekonomya. Ito ang dapat pangunahing tinitingnan sa plataporma ng mga kandidato. Marami, lalo na sa mga panggitnang uri, reklamo nang reklamo na magulo ang pulitika. Pero wala naman silang sinasabi tungkol sa ekonomya. “Palibhasa, pinalad maging anak ng mayaman.” Hindi nakikita na ang ekonomya at pulitika ay magkakabit. Mas eksakto ang kalagayan ng ekonomya ang magtatakda sa kalagayan sa pulitika. Kaya may krisis sa pulitika, dahil sa krisis sa ekonomya. Mas tumitindi ang problema sa pulitika, mga problema sa mga tiwaling opisyal na walang ginawa sa pusisyon kundi ang payamanin ang sarili, dahil mas tumitindi ang krisis sa ekonomya, mas pahirap nang pahirap ang bayan kaya mas kumakaunti ang mananakaw ng mga trapo.

Kaya ang uugat sa mga problema ng bansa ay ang reporma sa ekonomya. Para pasimplehin ang usapin, ang dapat maging pamantayan natin ay ang programa sa pambansang industriyalisasyon at reporma sa lupa at paglaya sa dominasyon ng dayunang monopolyo. Makamit lang ang mga ito, kahit malaki na ang inubos ng mga dayuhan sa yaman ng bansa, malaki pa rin ang biglang isusulong ng ekonomya natin. Natural, hindi kaagad-agad mangyayari ito at siguradong dadaan pa tayo sa panghihimasok ng mga dayuhan. Pero kung magtutuluy-tuloy tayo sa landas na ito, siguradong makakarating din tayo sa kasaganaan.

4. Hindi ko na idadagdag ang dapat maging programa sa pulitika at kultura. Halos lahat naman ata ng mga kandidato ngayon, para sa pagbabago. Si Gibo lang naman ang naninindigan para kay Gloria. Hahanga ka rin sa determinasyon niya na ipagtanggol ang mga programa ni Gloria kahit malagay sa alanganin ang kandidatura niya. Kahanga-hanga, pero hinding-hindi dapat iboto!

Pagbabago sa pulitika, pagtigil sa kurapsyon, edukasyon, kagalingan ng mamamayan, alam na nating lahat ito. Madali rin para sa mga trapo na sabihin ito. Kaya nga mas maganda pa ring pamantayan ang #3. Dito talaga nagkakatalo.

5. Kapag nagawa na natin ang nasa itaas, handa na tayo ngayong bumoto.

At pagkatapos bumoto, syempre, ang susunod, pagbabantay sa boto. Kaugnay nito, dalawang bagay ang gusto kong sabihin:

Una, ang alam na nating paraan ng pagbabantay sa boto. Mainam na maging bahagi ng mga grupo sa pagbabantay sa boto. Marami namang grupo diyan, pero mas mainam kung maging bahagi kayo ng partido o organisasyon mismo na ibinoto niyo para siguradong mababantayan ang boto niyo.

Pangalawa, sabi nga sa TV ang una “ang simula,” pero hanggang saan dapat tumuloy, saan matatapos? Ito ang mas mahalagang aspeto ng pagbabantay sa boto. Hindi dapat ito nagtatapos matapos ang halalan kapag naiproklama na ang nanalo. Sa halip dapat magpatuloy ito kahit matapos ang bilangan,hanggang sa buong termino ng mga nanalo sa eleksyon at magtatapos sa pagtatapos din ng terminong iyon. Paano? Ibinoto natin ang mga kandidato, kung matalino tayong bumoto, dahil sa mga programa nila. Kaya ibig sabihin, matapos ang eleksyon, iyon ang dapat nilang gawin. Paano kung hindi nila ginawa iyon? Hindi ba parang dinaya na rin ang boto niyo? Dito, muli tayong babalik sa nasabi kanina na pagiging aktibo sa pulitiko. Ibinoto natin ang isang kandidato, nanalo, nagdiwang tayo. Pero kung hindi niya tinupad ang mga sinabi niya noong nangangampanya pa lang, wag tayong matakot na tumuligsa. Wag tayong padala sa mga nagsasabi na “puro lang batikos,” “kung hindi makakatulong, huwag dumagdag sa problema.” Iyon na nga ang problema e. Kung hindi naman ginagawa ang mga programa na makakapag-ahon sa masang anakpawis mula sa kahirapan, at ang ginagawa ay ang kabaliktaran pabor sa iilan, bakit hindi dapat batikusin? Hindi nga lang iyon, bakit hindi patalsikin at palitan? Natatakot tayong magulo ang normal na takbo ng pulitika, ang pana-panahong eleksyon, samantalang dahil nga mismo sa normal na takbong ito kaya nakakapagsamantala ang mga bulok na pulitiko.

6. Panghuli at pinakamahalagang punto, sa katunayan, ito ang batayan ng lahat ng prinsipyo sa itaas. Huwag nating iasa ang lahat sa darating na eleksyon. Huwag nating isipin na makakamit ang lahat sa pamamagitan ng eleksyon, gaano man ito kapayapa. Kung baga sa alahas, huwag nating ilabas ang lahat ng alas natin dito. Dahil ang eleksyon sa kasalukuyan ay nananatiling reaksyunaryo.

Sa madaling sabi, lumalabas na ang eleksyon sa kasalukuyang sistema ay nananatili pa ring huwadat nagsisilbing ilusyon ng demokrasya. Nais palabasin ng mga naghaharing uri na may kapangyarihan ang mamamayan, pinakamataas pa ngang kapangyarihan, dahil sila ang pumipili kung sino ang mauupo sa pusisyon. At tuwing eleksyon, taglay nila ang “napakataas na kapangyarihang ito.” Pero tingnan kung sinu-sino lang ba ang mapagpipilian? Lalo na sa pagkapangulo, kundi anak ng dati na ring presidente, kabilang pa rin sa malalaking pamilya sa pulitika at mayayamang angkan, ang isa nga dati nang presidente. Kaya lumalabas na ang eleksyon ay pagpili lang kung sino naman ang susunod na mangungurakot. At dahil pinapahintulutan sila ng mga dayuhang amo nila na mangurakot, wala tayong maaasahang gagawin nila para sa mamamayan.

Hindi ibig sabihin nito na hindi na tayo dapat lumahok sa eleksyon at bumoto, sa dahilang, bumoto man tayo o hindi, matutuloy ang eleksyon, maliban siguro kung magiging isa ang iniisip ng lahat at hindi na bumoto. Pero malayong mangyari iyon. Kaya sayang din naman ang boto natin. Kaya kung makakaboto rin naman, bumoto na rin.

Unang-una na, bagamat bulok sa kabuuan ang eleksyon, meron pa rin namang ilang kandidato na maaasahan natin. Meron pa ring natitirang makabayan at makamamamayan, gaano man kakaunti. Kaya sayang din kung hindi natin maidagdag ang boto natin para sa kanila.

Pangalawa, ang reaksyunaryong eleksyon, gaya ng sinasabi, ay pagpili ng “lesser evil.” Pansinin, kung talagang masusunod ang pangkalahatang gabay na ito, baka wala nang matira, liban sa mga progresibo, na magandang iboto. Hindi naman pwede ito; bakit pa tayo bumoto kung wala rin tayong ilalagay sa balota.

Kung sa pagkapangulo ang pag-uusapan, makakatiyak tayo na lahat ng mga nakalinyada ngayon ay bulok at reaksyunaryo. Pero may magagawa pa rin tayo. Hindi naman magkakapantay-pantay ang pagiging trapo ng mga ito. Kaya ang magagawa na lang natin ay ang piliin kung sino ba ang “lesser evil.” Nakakalungkot, pero ito lang talaga ang magagawa natin sa eleksyon. Kaya nga mahalaga na hindi iasa ang lahat dito.

Mahalaga ang isang boto pero hindi ito ganoon kahalaga na kinakalimutan na natin ang iba pa nating tungkulin para sa bayan at para sa mamamamyan, partikular sa masang anakpawis. Ang pinakamahalagang bagay pa rin ay sama-samang pagkilos para makamit ang mga pagbabagong hinahanap natin. At magaganap ito, dapat maganap ito, may eleksyon man o wala.

pangkalahatang gabay lang ito at opinyon ko lang. Mas maganda kung mapahusay pa ito o makabuo ng sariling gabay na prinsipyo.

 

30 Oktubre 2009

Marami ang nagulat sa ipinahayag noong isang araw ni Chiz Escudero. Ang dapat sanang paglalabas kung sino ang magiging katambal niya sa 2010 ay naging pagpapahayag ng pagkalas sa kanyang partido. Pero sa paglilinaw ng senador, kumakalas lamang siya sa kanyang partido pero tuloy pa rin ang pagtakbo niya sa pagkapangulo. Halata naman na hindi basta-basta aatras si Chiz. Isang araw bago ang pagpapahayag niya, mas dumalas pa ang mga ads niya sa radyo na dalawang beses kada komersyal.

Nahati ang mga tao sa kanilang opinyon sa ginawang ito ni Chiz. Sa isang banda, kabilang malamang ang mga kapartido niya, nakasama raw ito kay Chiz dahil hindi na siya ang magiging manok ng NPC ni Danding Cojuangco. May nagpahayag pa na political suicide daw ang ginawa niya. Sa kabilang panig naman, sinasabi ng mga tagasuporta niya na maganda ang ginawa niya dahil pinatutunayan lang daw nito na walang nakakapagdikta sa kanya. Nakatulong din ito umano sa ibinibida niyang bagong pagbabago dahil sa paglayo sa mga tradisyunal na pulitiko.

Para sa akin, ang tingin ko ito ang pinakamatalinong desisyon sa panig ni Chiz. Hindi dahil sang-ayon ako sa huli.

Matalino ang ginawa ni Chiz una, dahil hindi niya kailangan ang hayag na pag-eendorso ni Danding. Sa kabaliktaran, kailangan pa nga niyang lumayo dito para hindi maikabit ang pangalan niya sa bulok na pulitika ni Danding. Hindi niya kailangan ang pag-eendorso ni Danding dahil wala namang botong mahahatak ito, kundi makakabawas pa nga.

Pangalawa, ang kailangan lang naman ni Chiz ay ang tulong pinansyal at makinarya ni Danding. At pwede niyang makuha ito, sa katunayan mas magandang makuha niya ito nang patago at di tuwiran. Napakadali namang sabihing kumalas na siya sa NPC. Pero sa kabila nito, pwede pa rin namang tustusan ni Danding ang kampanya ni Chiz.

Sa ganitong paraan, mas malayang magagamit ni Chiz ang napakalaking makinarya ni Danding. Malamang ito ang sinasabi ni Chiz na gusto niyang tumakbo nang may malinaw na pag-iisip at walang nagdidikta sa kanya. At sa kabila nito, makakalayo siya sa bulok na pulitika ng NPC.

Sa panig naman ni Danding, magandang pagkakataon din ito. Kung matutuloy pa rin si Chiz, magpapatakbo ng bagong kandidato ang NPC, nandiyan pa si Noynoy at tatakbo naman si Gibo Teodoro sa administrasyon, lalabas na may apat na manok si Danding. At sa labanan ngayon kung saan negatibo na ang persepsyon ng napakaraming tao dahil sa wala silang nakikitang bagong mukha sa mga tatakbo, wala talagang iisang kandidato na malaki ang lamang sa mga katunggali. Sa ganitong sitwasyon mas makakabuti ang mas maraming manok para mas malaki ang tyansa. Sa kaso ni Danding, kakayanin naman ng yaman niya ang ganito.

Syempre, pagtaya pa lang ang lahat ng ito. Maaari pa ngang sabihing haka-haka. Hanggang ngayon kasi, tamang-duda pa rin ako kay Chiz sa pagtakbo niya sa pagkapangulo. Maingay itong kritiko ni Gloria pero ngayong senador na siya, wala akong nakitang ginawa nito na kapuri-puri. Mas malaki pa ang pakinabang sa kanya ng taumbayan noong kongresista pa siya kung saan aktibo siya sa paglaban sa mga pakana ng mga alipures ni Gloria at sa pagsusulong ng impeachment nito. Ngayon, magaling pa rin siyang magsalita, pero puro salita na lang.

Kahapon, muli na namang nagpahaya si Erap na tatakbo siya sa 2010. Matagal naman na niyang ipinapahiwatig ito, lalo na sa paglabas ng mga ads niya. Ang isang masasabi ko, talagang magaling na artista si Erap, magaling din na komedyante.

Matapos ang rali nina Erap sa Tondo, nagkagulo na naman ang Malacañang sa pagsagot. Ang nakakatawa dito, napakaliit na bagay ang iniinugan ng debate. Isa sa pinagtatalunan ay ang mga salitang “the” at “any” sa konstitusyon: “THE president shall not be eligible to ANY re-election…” Sa kampo ni Erap, dahil daw sa salitang THE, ibig sabihin nito ay ang kasalukuyang presidente lang. At dahil hindi siya ang kasalukuyang presidente, hindi aplikable ito sa kanya. Dagdag pa ni Maceda, sa salitang RE-ELECTION, hindi naman RE-ELECTION ang habol ni Erap kundi nais niya lang ipagpatuloy ang termino niya. Sagot naman ng kabilang kampo, dahil sa salitang ANY, ibig sabihin nito ay anumang eleksyon, bawal na si Erap.

Kailangan pa palang maging abugado para lang malaman ang mga bagay na ito?!

At para mailihis na kaagad ang usapin, ibinaling na ni Erap ang usapin ng kalusugan niya. Ayon sa kanya, kaya pa ng katawan niya ang pangangampanya AT ANIM NA TAON PANG TERMINO! (na para bang sigurado na siyang mananalo!)

1998, nang mahalal ang noo’y napakapopular na Bise Presidente. Matapos ang mahigit dalawang taon, pinatalsik siya ng popular din na kilusan dahil sa mga kaso ng korapsyon, pagpapabaya sa Bayan, pagtanggap ng jueteng payola, at iba pang kaso.

Depensa dito ni Erap, nag-sorry naman na si Tita Cory sa kanya dahil sa EDSA 2. Ang problema si Cory lang naman ang nag-sorry sa kanya, hindi ang taumbayan. Dahil nananatiling tama ang ginawa ng milyun-milyong mamamayan na nagpatalsik noon kay Erap noong 2001. Isa iyon sa pagkakamali ni Cory na humingi ng tawad dahil sa pagsali sa EDSA 2 para lang makipagkasundo kay Erap laban kay Gloria. Tama na magkaisa laban sa kinamumuhiang pangulo ngayon, pero hindi sa punto na sasabihing mali ang naging desisyon noon na patalsikin si Erap.

Hanggang ngayon, ito pa rin ang pinanghahawakang linya ni Erap, na mali ang pagpapatalsik sa kanya, sa pamamagitan ng pagtuturo kay Gloria. Tama, lumabas na mas malala pa ngayon si Gloria kaysa kay Erap, gaya ng nilaman ng talumpati ni Erap kahapon. Pero hindi niyon ibig sabihin na dapat siyang ibalik dahil dito.
Sa ilalim ng administrasyong Arroyo, mas tumindi ang krisis sa ekonomya at pulitika ng Pilipinas. Lalong nabaon sa utang ang bansa, lalong lumalaki ang depisito sa badyet at kalakalan. Ang nakasalba lamang ay ang mga remitans ng OFW, sa kapinsalaan ng pagkasaid ng lakas paggawa sa loob ng bansa na may mataas na kasanayan at ng mga pamilya ng bawat OFW. Pinalala pa ang sitwasyon ng pagputok ng pandaigdigang krisis sa ekonomya. Sabi ni Gloria, hindi naman tayo apektado nito. Ang totoo, parang hindi ito nadama dito, dahil dati naman nang bagsak ang ekonomya. Pahayag ng editoryal sa The Daily Tribune na “A Lucky Bitch She Is,” hindi tayo inabot ng daluyong ng alon ng krisis sa daigdig, dahil hindi naman pumalaot talaga ang bangka natin noong una  pa man. Walang naging pagbagsak, dahil hindi naman kailanman tumaas.

Sa pulitika, parang pinatatakbo ngayon ang bansa ng isang sindikato. Halos lahat ng iligal na gawain ay nakopo na ng Unang Pamilya. At sinumang tumutol dito ay pinapatay, dinudukot, o hinaharas, sa anumang paraan meroon. At habang papalapit ang nakatakdang termino niya, lalong nagiging desperado si Gloria na manatili sa pusisyon.

Pero ang kinakailangan ay hindi ang pagbabalik ni Erap. Ang kailangan, PAGBABAGO at hindi PAGBALIK sa pinanggalingan natin. Ang laki ng sakripisyon ng taumbayan para makalampas sa administrasyon ni Erap, hindi nangangahulugan na dahil nasa mas lugmok na kalagayan tayon ngayon ay kailangang kalimutan ang lahat ng iyon. Ang kailangan ay ang humanap ng solusyon pasulong.

Mali rin isipin, kung papatulan ang punto ni Erap, na kung hindi siya pinatalsik, hindi sana ganito ang kalagayan natin ngayon. Wala namang makakapagsabi na kung ganoon nga ang nangyari ay hindi tayo ganito ngayon, na mas maganda ang lagay natin. Ang sigurado, mula sa aktwal na mga ginawa at hindi niya ginawa, may batayan para patalsikin siya. Ang pagkakaluklok kay Gloria ay naging resulta lamang ng aksyong iyon. Hindi na ngangahulugan na kaya pinatalsik si Erap ay dahil gusto si Gloria. Kaya hindi rin na ngangahulugan na dahil hindi rin gumana si Gloria ay bumalik na lang tayo kay Erap.

Ito rin ang puntong madalas malimutan sa kasalukuyang kilusan ngayon para patalsikin si Gloria. Ang laging unang tinatanong, sinong ipapalit? Tama na isaalang-alang ang tanong, pero dapat laging maging positibo ang sagot. Kapag negatibong sinasagot, laging sinasabi na wala namang maipapalit kaya magtiyaga na lang kay Gloria. Ang tamang sagot, hindi naman pinapatalsik si Gloria kasi may gustong ipalit, kundi dahil may ginawa siya, at hindi ginagawa, na batayan para patalsikin siya. May gusto tayong ipalit, iyong hindi katulad ni Gloria, at ni Erap na rin, o sinumang bulok na pulitiko na ipagpapatuloy lamang ang mga programa sa ekonomya at pulitika na ipinatupad ng mga administrasyon nina Gloria, Erap, Ramos, at iba pang pangulong nauna sa kanila. At hangga’t hindi tayo nagkakaroon ng ganoong pangulo, hindi rin dapat tumigil sa pagkilos.

Sa hanay ng panggitnang uri, may ilang duda na sa pagpapatalsik sa pangulo dahil wala naman daw nangyayari, paulit-ulit lang. Sa bagay na ito sila tinatalo sa talino ng masang anakpawis dahil mas malinaw pa nilang naiintindihan ang mga bagay-bagay. At ito rin ang dahilan kung bakit nasa kanila ang susi sa kinabukasan ng Pilipinas. At hindi lang basta-basta kinabukasan, kundi mas maaliwalas na kinabukasan na hahawan ng landas para sa tuluy-tuloy na pag-unlad ng bansa.

Hindi na dapat pinagtatalunan pa kung pwede pa bang tumakbo si Erap, dinisisyunan na ito ng taumbayan noong 2001. Maaring isipin na ni hindi na nga dapat siya pinapansin. Ang tingin, mas dapat nga siyang pansinin at sagutin, dahil kung hindi sasagutin, baka makalusot. At talagang matatagpuan na naman ang ating mga sarili sa dating kalagayan at mauulit na naman ang kasaysayan.

Hindi ko maintindihan ang sinasabi ni Gloria na nananatiling matatag ang ekonomya ng Pilipinas sa kabila ng paghagupit nina Ondoy at Pepeng.

Sa pagkakaalam ko, malaki ang iniasa ng gubyerno sa ibayong dagat para sa tulong sa mga naging biktima. Noong kalalabas pa lang ni Ondoy sa Pilipinas, nagyayabang na ang gubyerno na walang kakulangan sa pagkain para sa mga nagsilikas. Pero kasunod nito, nagpahayag si Teodoro na may paraan na sila para hindi magkagulo at mag-agawan ang mga tao sa pagkuha ng mga relief goods. Pagkatapos, si Joey Salceda pa mismo, ang tagapayo ni Gloria sa ekonomya, ang nagsabi na kakailanganin ng $1 B para sa rehabilitasyon ng mga nasalanta ng bagyo at kakailanganing hanapin ang pondong ito sa tulong mula sa ibang bansa. Kaya nga tuwang-tuwa ng gubyerno dahil magpapadala na ng tulong ang UN.

Pero kung matatag ang ekonomya, hindi ba dapat hindi na kailangang manlimos sa labas para lang matulungan ang mga biktima? Mayroon namang calamity funds ang lokal at pambansang gubyerno. Bakit hindi kasya ito?

Kung matatag ang ekonomya, hindi ba dapat madali tayong makakabangon, ang mga mamamayang nasalanta sa partikular, mula sa pinsala ng dalawang malakas na bagyo?

Ganito ang ideya ko ng matatag na ekonomya. Kahit bilyun-bilyon ang napinsala sa agrikultura, kung may subsidiya sila sa gubyerno, madali nilang mababawi ang nalugi sa mga pananim at iba pang produkto. Maaaring maglaan ng pondo ang gubyerno para magamit na puhunan ng mga magsasaka para muling makapagtanim, maayos ang mga impraistruktura na nasira ng mga bagyo, at pantawid gutom habang hinihintay ang susunod na anihan.

Para sa mga indibidwal na kabahayan, maaaring bigyan ng tulong pinansyal ang mga nasira ang bahay, para makatulong sa muling pagpupundar. Ang iniisip kong tulong dito ay direktang kaloob at hindi sa anyo ng pautang na problema pa rin kung paano mababayaran. Sa katagalan, maaari pang makasama ito sa mga tao kapag hindi na mabayaran.

Sa pambansang saklaw, maaaring organisahin ang buong bayan para makatulong ang ibang rehiyon na hindi naman naapektuhan ng bagyo na punuan ang magiging lugi sa ekonomya ng mga apektadong lugar.

Ganito ang nakikita kong matatag na ekonomya, kung ang mamamayang Pilipino ang isinasaalang-alang. May pondong magagamit para sa iba’t ibang pangangailangan, lalo na sa panahon ng kalamidad, at hindi depisito sa badyet. May tunay na paglago sa ekonomya na nararamdaman ng mga tao, at hindi depisito sa kalakalan. May perang naiipon para sa kaban ng bayan, at hindi lumolobong utang. Na kahit anong lakas ng bagyong dumating, madali lang itong labanan dahil walang ibang pinoproblema ang bansa sa ekonomya.

Pero kung mga kapitalista lang ang isinasaalang-alang, lalo na ang mga dayuhan, maaari ngang sabihin ni Gloria na matatag pa rin ang ekonomya, ang ekonomyang nililikha niya para sa kanila. Dahil nananatili pa rin namang matatag ang mga patakaran na ipinapatupad niya para sa mga ito: deregulasyon ng mahahalagang industriya, mababa o wala pa ngang buwis sa pamumuhunan, maluwag na patakaran sa pagpasok, mababang pasahod, murang hilaw na materyales, at iba pa.

Sa katunayan, magandang pagkakataon pa nga ito para sa sektor ng konstruksyon dahil maraming kalsada at tulay ang nasira, kapwa para sa mga dayuhang kumpanya at lokal na kasosyo nila dito at para sa gubyerno. Para sa una, dahil marami na nanamang kailangang ayusin, na bagong kontrata na naman para sa kanila. Para sa huli, dahil marami na namang lagay at komisyon na matatanggap, lalo na para sa pamilyang Arroyo na marami na namang makokopong proyekto.

Sa muling pagyayabang ni Gloria, nakikita na naman na wala siyang pakialam sa mamamayan, kahit para sa mga nasalanta ng bagyo, liban lang sa pakitang-taong pagmamalasakit para bumango sa midya. Ang hindi pagkilala sa tunay na kalagayan ng ekonomya ay nangangahulugang hindi pa rin magagawa ang mga hakbang para ayusin ito, para sa mamamayang Pilipino. Pagdaragdag pa ito ng insulto sa pinsalang binabata ngayon ng masang anakpawis. Walang makabuluhang tulong ang ipinagkakaloob ng gubyerno sa mga maralitang nasalanta, habang sa kabilang banda, ipinapakita na ang prayoridad ng gubyerno ay ang gawing normal ulit ang operasyon para sa mga lokal at dayuhang mamumuhunan.

********************

Sa 2010, kung bumaba nga ng pwesto si Gloria, may naisip na akong bagay na pusisyon sa kanya, secretary ng DOH. Malaki ang maituturo niya sa mga bata, tutal magaling naman siya maghugas ng kamay.

Global Warming
11 Oktubre 09

Global warming. Sigurado, ito na naman ang mauusong kataga matapos ang magkasunod na bagyong puminsala sa maraming bahagi ng Pilipinas. Matagal ko na sanang balak magsulat tungkol dito. Lagi lang kasing abala sa trabaho.

Nais ko lang magbahagi ng ilang opinyon ko sa usaping ito. Pero hindi na ako pupunta sa maraming teknikal na usapin tungkol dito. Mas magtutuon pa ako sa ekonomya at politika sa likod ng isyu.

Unang punto, ang pinakaunang debate pa tungkol sa global warming: totoo ba o hindi? Ang sagot ko dito, MA at PA, o malay ko at paki ko.

Malay ko, kasi wala pa talagang malalim na pag-aaral kaugnay ng mga nangyayari sa mundo, o ang tinatawag na “climate change.” Marami nang datos na lumalabas, pero ang lahat ng iyon ay maituturing pa lang talaga na paunang pangangalap ng impormasyon. Tandaan na ang pinag-uusapan dito ay ang kalikasan, ang buong sistema ng mundo na napakaliit pa ng porsyento na napag-aaralan ng sangkatauhan at marami pang bagay na hindi pa natutuklasan o naiintindihan. Kaya sa ganito kakomplikadong sistema, kulang pa talaga ang ilang taon pa lang ng pananaliksik, sa kabila ng makabagong teknolohiya. Ito ang nasabi ko na rin sa blog ni teo sa kapirasong kritika. Na kahit mga eksperto ang tanungin, wala pa talagang tiyak na makakapagsabi na ang mga nangyayari ngayong likas na sakuna ay epekto na ng “climate change.”

At pakialam ko. Hindi nito ibig sabihin na wala akong pakialam sa “climate change” o sa kalikasan sa kabuuan. Sino ba naman ang hindi makikialam, matapos ang dalawang magkasunod na bagyo na puminsala sa maraming lugar sa Pilipinas. Kahit naman siguro ang isang tao na walang pakialam sa mundo, kapag nakita na niya ang rumaragasang tubig na may kasamang putik, malalaking bato, troso at iba pa, kahit sa huling sandali ng kanyang buhay, magkakaroon ng pakialam sa kalikasan.

Ang punto ko dito ay hindi ganoon kalaki ang usapin, kung totoo ba o hindi ang “global warming” dahil habang nagdedebate dito, sa aktwal, marami nang namamatay sa mga likas na sakuna. Lalo na sa bansang tulad ng Pilipinas na halos maubos ang mga letra sa alpabeto natin taun-taon, dahil sa dami ng bagyong dumadaan dito. At nangyayari ito, may global warming man o wala.

Pangalawa, ang ekonomya sa likod ng usapin. Ito ang madalas na hindi natatalakay sa napakaraming dokyumentari, pelikula at iba pa na lumabas kaugnay ng global warming, ang pangunahing sanhi o salik na nagdulot ng napakalaki at napakalawak na pagkasira ng kalikasan.

Sa partikular, ang US ang pinakamalaking pinagmumulan ng polusyon na nagdudulot ng pag-init ng mundo. Sa kabuuan, ang mga malalaking imperyalistang bansa ang pangunahing mga sanhi ng pagkasira ng kalikasan. At mauugat pa rin ang bagay na ito mula sa kapitalistang moda ng produksyon.

Sa kapitalistang moda ng produksyon, ang tanging nagpapatakbo sa mga kapitalista ay ang paghahangad ng pinakamalaking tubo na maaaring mapiga nila. Kaya bilang resulta rin, wala silang pakialam sa magiging epekto nito sa kalikasan lalo na kung makakatipid sila sa gastos dahil dito at hindi naman sila ang kagyat na maapektuhan.

Sa indibidwal na mga pabrika sa mayayamang bansa, totoo na napakaepisyente ng operasyon nito. Pero kapag ang kabuuang lipunan na ang isasaalang-alang, napakagulo na ng buong sistema. Sa ideyal, dapat gumana ang kapitalistang sistema sa isang napakahigpit na pormula. At kaunting paglayo lamang sa pormulang ito, nagugulo na ang buong paggana nito. At sa aktwal, ganito nga ang nangyayari.
Kaugnay ng mga epekto nito sa kalikasan, ganito rin ang kalagayan. Napakaunlad na sana ng teknolohiya ng mga imperyalistang bansa para mabawasan ang masamang epekto ng mga pabrika sa kalikasan. Pero dahil ang hangad ay ang magkamal ng mas malaking tubo, ang ginagawang hakbang dito ay hanggang sa limitasyon lang na itinatakda ng batas. At dahil ang mga imperyalista rin naman ang may hawak ng batas, kadalasan minimal lamang ang proteksyon ng batas para sa kalikasan.

Mas malala pa ang kundisyon sa mga bansang malakolonya. Hindi lang nila kontrolado ang batas dito, kundi mas wala pa silang pakialam sa magiging pinsala sa kalikasan dahil hindi naman sila ang kagyat na apektado nito. Kaya halimbawa sa Pilipinas, walang habas ang pamumutol nila ng puno na hindi napapalitan; buu-buong bundok ang pinapatag para mamina ang mga mineral, iniiwan dito ang sandamukal na nakakalasong kemikal na ilang insidente na ang nangyaring pag-agos nito sa mga ilog; sagad hanggang sa ilalim ng dagat ang pangingisda, kahit sa mga pangitlugan; dito rin ang pataniman nila ng maraming puno na nakakasira ng lupa; at kung anu-ano pang operasyon nila dito na sumira sa napakayaman sanang kalikasan ng Pilipinas.

Ang dahilan kung bakit hindi ito malalimang tinatalakay kaugnay ng “global warming” ay dahil sa politika sa likod ng usapin.

Pansinin na kahit mga imperyalistang bansa ay nakikisakay din sa isyu ng “global warming,” minsan nga mas maingay pa. Sa mga palabas na lang sa telebisyon, marami na ang mga palabas kaugnay nito at nauuso na ito. Pero dahil nga panig ito ng imperyalista, natural na panig sa kanila ang magiging paliwanag. Kaya hindi sila ang naituturong pangunahing salarin sa pagkasira ng mundo, kundi ang sangkatauhan mismo bilang kabuuan. Kasi tayo rin namang lahat ang dahilan kung bakit nasisira ang kapaligiran, kasi kung saan-saan nagtatapon ng basura na napakarami araw-araw, kasi dahil sa estilo ng pamumuhay ng lahat.

Sa madaling sabi, ginagawa nilang panlahatan ang isyung ito. Lahat tayo, bilang isang kolektiba, ang dahilan ng pagkasira, kahit pa ang buong sangkatauhang pinag-uusapan dito ay nahahati-hati pa sa mga uri, na may iba’t ibang papel sa produksyon.

Kaya sa dulo, ang inilalako nilang solusyon: huwag magtapon ng basura kung saan-saan, bawasan ang paggamit ng plastic, magtipid ng kuryente, magtipid ng gasolina, magbago ng estilo ng pamumuhay, at kung anu-ano pa.

Bagamat totoo naman ang mga bagay na ito at dapat namang gawin, hindi naman nito sinasagot ang pangunahing sanhi ng pagkasira ng kalikasan. At kahit magawa ang mga ito, hindi ito makakasapat sa idinudulot na pagkasira ng operasyon ng mga kapitalista.

Ang isang hinala ko dito, kaya naman kahit mga imperyalista ay dinadala ang isyu ng “global warming” ay dahil kumbinyente para sa kanila ang isyung ito. Dahil nga panlahatan, madali nilang pagtakpan ang papel nila. At sa isang banda, madali nilang naililihis ang galit ng masang anakpawis laban sa pandaigdigang sistemang kapitalismo sa kabuuuan, at laban sa lokal na mga naghaharing reaksyunaryong sistema sa mga partikular na bansa, at ipinapaling ito sa takot na magunaw ang mundo at mamatay ang lahat ng tao. At sa kabilang banda naman, maaari pa nilang ipanawagan ang pagkakaisa ng buong sangkatauhan para labanan ang “global warming,” sa ilalim syempre ng kasalukuyang pandaigdigang sistema.

Ang panghuling bahagi, at pinakamagalaga, ano ang magiging solusyon sa “global warming”? Isa pa rin ito sa dahilan sa sagot ko kanina na PA.

Dahil sa pagtukoy sa pangunahing sanhi, ang pangunahing magiging solusyon dito ay ang paggapi sa pangunahing sanhi na ito, ang paggapi sa imperyalismo. Ang prosesong ito ay dadaan sa napakahabang panahon bago makamit. At matapos makamit ito, hindi pa talaga ito ang magiging solusyon sa “global warming” o sa pagkasira sa kalikasan, kundi doon pa lamang tayo makakapagsimula para maharap ito ng makabuluhan. Totoo namang panlahatan ang usaping ito, nakakaapekto sa lahat, kaya lahat ay magiging bahagi ng solusyon. Pero magiging posible lamang ito kapag nakamit na ang pagkakapantay-pantay ng sangkatauhan, kapag nakapasok na tayo sa pangalawang kabanata ng kasaysayan ng tao bilang kabuuan, o sa ibang salita, kapag ganap na tayong nakalaya, ang sangkatauhan.

Sa buong prosesong ito, hindi pa malulutas ang “global warming,” maaari pa ngang lumala ang epekto nito. Dahil kahit gaano kalaki ang pinsalang idinudulot ng mga likas na sakuna, hindi pa rin nito makukubabawan ang mas malaking kontradiksyon na umiiral sa tao, ang kontradiksyon ng tao sa tao. Ang totoo, ang lahat ng duduluhin ng pag-iral ng tao ay ang mapangibabawan ang kontradiksyon nito laban sa kalikasan, ang makamit ang mga pangangailangan nito para mabuhay. Pero dahil dumating na tayo ngayon sa yugtong ito ng kasaysayan ng sangkatauhan, nagiging napakalaking hadlang ang kontradiksyon ng tao sa tao mismo, para maharap nito ang kontradiksyon sa kalikasan. At para epektibo at makabuluhang maharap ang huli, kailangan muna nating tapusin ang una.

Matapos lamang niyon, magiging posible ang sinasabing pagkakaisa ng sangkatauhan hindi na lamang para labanan ang pagkasira ng kalikasan, kundi ang ayusin na mismo ang kalikasan para sa mas masagana at patuloy na buhay ng tao.

Kahit sa kasalukuyan, ang tinatayang epekto ng pagbabago sa mundo ay sa loob ng 100 taon o higit pa. Maaari pa itong magbago, dahil ang tantos ng pagbabago mismo ay nagbabago. Isang katiyakan ko lang sa sarili ko, hindi pa ganoon katalino ang tao para mapatay nito ang sarili. Ilang milyong taon na ang tanda ng mundo, siguradong hindi pa ito bigla-biglang mamamatay sa loob lamang ng ilang taon o siglo. Sabi ko nga sa blog ni teo, ang problema sa “climate change,” talaga namang nagbabago ang climate. Kung tutuusin, noong bata pa ang mundo, mas masahol pa ang kalagayan sa ibabaw ng mundo, pero naging mainam pa rin ang kundisyon dito para mapahintulutan ang buhay ng mga organismo. Marami nang naging malaking pagbabago sa mundo, ang isa na dito ang sinasabing biglang paglamig ng mundo na pumatay sa mga dinosaur. Pero nagpatuloy pa rin ang buhay. Magkaroon man ng ganoon ulit na kalaking pagbabago, mas malaki pa rin ang tyansa ng tao na mabuhay dahil sa mas mataas na kaalaman sa syensya at teknolohiya.

Napakalaki ng nagiging pinsala ng likas na sakuna, pero hindi nito nababago ang kasaysayan ng mga lipunan. At sa huling pagsusuri, dahil ang magiging solusyon lang din naman sa problema ng “global warming” ay ang ipagpatuloy ang pakikibaka ng masang anakpawis laban sa pagsasamantala at pang-aapi, mas malaking atensyon dapat ang inilalaan natin dito. Ang isyu ng “global warming” ay sekundaryo lamang dito.

Isang praktikal na problemang nakita ko dito, minsan pumunta kami sa mga magsasaka at nagpalabas ng tungkol sa “global warming.” Ang resulta, una, hindi nila naintindihan ang palabas dahil masyadong malamin ang mga tinatalakay. Pangalawa, hindi nila tuwirang maiugnay ito sa panguhing problema nila, ang kawalan ng lupa.

Isa pang problema dito, kapag pinatampok ang isyu ng “global warming,” para maggapi halimbawa ang imperyalismo dito sa Pilipinas, matapos magapi ang kontrol nila, kailangang itayo ang ekonomya. Isa sa napakahalagang salik dito ang industriyalisasyon. Pero sa aktwal, kakailanganin nating magsimula sa wala at magpupundar pa lang ng mga bagong industriya. Dahil dito, dagdag pa ang magiging panggigipit ng mga imperyalista, masisimula tayo sa mababang kalidad pa ng teknolohiya, na siguradong mag-aambag din sa polusyon. Magiging pinakamatindi ito sa mga unang taon ng pagbabangon ng bansa.

Pero lahat ng ito ay kailangang gawin kahit pa sasalungat ito sa panawagan ngayon na magbawas ng mga gas na dumadagdag sa pag-init ng mundo.

Kaya ako, sa opinyon ko lang naman, ang dapat pinag-uusapan natin ay hindi ang “climate change,” kundi ang “social change.” Magkaroon man ulit ng Ondoy, Pepeng, o ang mga nauna pang sila Reming, Winnie, Milenyo, at iba pa, mas mahaharap na natin ang mga ito at mas madaling mapangingibabawan ang mga epekto.

15 September 2009

1081

Simputi ng puntod ang mga pader at dinding,
Bawat titik ng pagtutol ay binahiran ng kalinisang pangkalansay,
Bawat larawang pumipintig sa pag-aalsa’y
Kinulayan ng katahimikang hindi humihinga.

Ang mga lansanga’y tinatanuran ng nanghuhuling titig.
Ang iling at buntung-hininga’y mga damdaming nanganganib na madakip.
Ang diwang nagpupumiglas ay dali-daling kinukupkop,
Tila isang ibon, sa dalawang palad.

Nag-iisang tinig na nakaunipormeng nangingintab sa medalya
Ang umaalingasaw sa burak ng gabi,
Buong kagaspangang ginagahasa ang mga nangangalam na higaan
At mga aklat na nilagom muli ng nagbabagang lupa.

Balitang nagkakalabi’y mga bangungot at atungal ng kabaliwang nakawala sa kural.
Nagkakasungay ang balang banta’t utos.
Nakaamba ang isang kamay-panglingkis
Habang ang isa nama’y anghel-anghelang umaakay sa isang musmos.

Nasa hinalughog at tinaningang buhay, nasa kumalas at nagkubling Diwa,
Nasa bibig na binusalan, nasa dugua’t dinayukdok na katawan,
Nasa matang di napiringan ng karimlan
Ang mga balitang nagngangalit ibulalas ng hanging sinupil.

Nasa awiting lumalandas sa kalyehon at pilapil ng mga labi,
Nasa sigaw na nagka-kamao at nagtiim ng mga bagang,
Nasa kulay ng bandilang lantay-dugong bumubukal,
Nasa punlong ang pahayag sa kalaba’y kamatayan!

Durugin ang lahat ng kalatas na may lagdang makamandag!
Ang liham ng kasaysyaa’y may laksa-laksang lagda, mga tatak
Ng linaplap na laman, patak ng dugo’t luha ng tuwa,
Mga titik na hinugis ng bumubulusok na araw, dumaratal na umaga.

Bangon! kung hindi’y patuloy ang dilim. Buhayin sa dibdib
Ang mga salitang tikuklap sa pader, ang punlo’t kalasag
Ay isakatawan, sa sariling kamay hawanin ang landas ng araw,
Sa palad ng araw kikisap ang bagwis ng bagong kalayaan!

- Ramon Kris

Marahil marami ang makakadama sa ipinapahiwatig ng tulang ito. Marami ang tumatangging kilalanin ang katotohanan, pero higit na nakarararami ang nakakadama sa nakabalot na karimlan sa Pilipinas ngayon, sa katauhan ng rehimeng Arroyo. Halos isang libo na ang biktima ng pampulitikang pamamaslang, daan-daan pa ang nawawala at hindi alam ang kalagayan, kung patuloy ba silang naghihirap sa kamay ng mga militar o isa nang malamig na bangkay. At laksa-laksa pang iba ang biktima ng iba’t ibang karahasan at paglabag sa karapatang-tao.

Syanga pala, ang tula sa itaas ay naisulat noong dekada 1970 pa, noong panahon ng rehimeng Marcos. Para sa mga hindi na inabot ang panahong iyon, ang 1081 ang bilang ng proklamasyon ni Marcos na nagbaba ng Batas Militar sa Pilipinas. Napili ko ang tulang ito dito, dahil palitan mo lamang ng 1017, o iba pang bilang ng proklamasyon ni Gloria, nananatiling buhay ang diwa ng tula.

Mabuti pa noong panahon ni Marcos, may lakas ng loob siyang iproklama ang Batas Militar; samantalang sa kasalukuyang rehimen, walang pakundangan ang mga militaristang opisyal ng gubyerno, habang parang mga hari’t reyna ng sinaunang panahon na nagpapakasasa ang pangulo at pamilya niya sa pagdambong sa kaban ng bayan.

Naisulat ko na minsan kung gaano kasalimuot ang magiging eleksyon sa 2010, pero ang mas sabik na inaantabayanan ko ay kung magwawakas na nga ba ang rehimeng Arroyo sa susunod na taon. Papayag nga ba ang isang halimaw na mas masahol pa kay Marcos noon na magwakas na ang kanyang paghahari?

Kagabi, napanood ko ang pelikulang Missing. Tungkol ito sa Chile noong panahon matapos magkudeta doon ang military, sa panunulsol ng mga ahente ng US, at magpatupad ng Batas Militar. Uminog ang kwento sa paghahanap ng isang ama sa nawawala niyang anak. Noong una, isa siyang masugid ng Republican sa US at tutol sa “radikal” na gawi ng anak. Pero sa mga nasaksihan niya mismo sa paghahanap niya sa anak sa Chile, unti-unting nagbago ang pagtingin niya sa ikinapipitagan niyang gubyernong US.

Ang anak niya ay pinaghihinalaang dinukot ng mga militar ng Chile dahil sa pagiging radikal umano. Hinihinalang isa siya sa libu-libong dinala sa isang malaking stadium kung saan dumanas sila ng matinding pahirap, o kaya’y pinatay na. Ang problema, pinalaya na ang lahat ng hinuling Amerikano, liban sa dalawa, na nagkataong kaibigan din ng anak niya. At sa anak niya, na itinatanggi ng mga awtoridad na hawak nila.

Ang kakatwa, napanood ko ang isyu ng Case Unclosed ni Arnold Clavio tungkol kay Melissa Roxas; at ang palusot ng mga awtoridad sa pelikula ay parehong-pareho sa mga palusot ng militar dito sa Pilipinas kaugnay ng pagdukot kay Melissa, at daan-daang iba pa. Na kagagawan iyon ng kaliwa.

Sa pelikula, ang sinasabi ng awtoridad, nagtatago ang anak niya at malamang namundok na. Ang dagdag na kakatwa dito, mga awtoridad ng US Embassy pa mismo ang nagdidiin sa teoryang ito. At imbes na tumulong sa paghahanap sa anak niya, sinasamantala pa nila ang pagkakataon para makakalap ng impormasyon sa asawa ng nawawala para sa dagdag na paniktik.

Kay Melissa, iginigiit naman nina Alcover at Palparan na kagagawan ng CPP/NPA ang pagdukot sa kanya. Giit ni Alcover na ayaw ng NPA na mag- lie low si Melissa kaya pinalabas na dinukot siya ng mga militar. At kumbinsidong-kumbinsido sila dito dahil lamang may nagpadala sa kanila ng bidyo umano ni Melissa kasama ang mga NPA!

Talagang hibang na ang mga militar dito sa Pilipinas, na kahit ang Commission of Human Rights ay hindi na naniniwala sa mga palusot nila. Ang awtomatiko namang paliwanag dito ng AFP, kasi makakomunista na rin ang CHR, lalo na ang tagapangulo nito. Katulad din ito ng pag-iisip ng ilang nagkokomento sa akin, na tuwing nagsasalita nang laban sa gubyerno, hindi na mahalaga kung totoo ba o hindi, kagagawan lang ito ng mga komunista. Kaya imbes na alamin ang katotohanan, ang tinutugis nila ang nagsasalita laban sa kanila.

21 Setyembre 1972, idineklara ni Marcos ang Batas Militar. Noong mga nakaraang rehimen, laging ginugunita ang petsang ito bilang paalala sa naging malagim na bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas. Ngayon, hindi na gaanong napapansin ang mga malagim na ginawa noon ni Marcos dahil natatabunan na mas malagim na mga gawi ng sindikato ng mga Arroyo.

Hindi ko sinasabing, sa buwan ding ito, malamang ideklara ni Gloria ang Batas Militar (magiging corny iyon, walang originality). Dahil hindi naman na niya kailangang ideklara ang Batas Militar.

Bangon! kung hindi’y patuloy ang dilim…

As far as I’m concerned, this video is self-explanatory.

Wala nang ibang mas magandang bagay na maglalantad sa kawalang-hiyaan ng mga Arroyo, mula sa mga magulang hanggang sa mga anak, damay pa ang bayaw ng pangulo.

Nakakabigla ang bagay na ito, kung isasaalang-alang na naging bihasa na ang Malacañang sa pagharap sa midya. Talagang isang malaking tactical blunder ito sa panig ng mga Arroyo, kung bakit pinayagan nila ang live interwiew kay Mikey.

Mukhang maganda naman ang game plan nila: sasagutin nila ang mga batikos sa biglang paglobo ng kayamanan ni Mikey at itinatago umanong bahay sa US sa pamamagitan ng pagsasabing, una, hindi naman sa kanya lang ang bahay kundi shareholder lang siya ng isang kumpanya na may-ari ng bahay; pangalawa, na hindi naman totoo na hindi idineklara iyon sa SALN niya, at nagkamali lang naman ng deklarasyon noong 2002; pangatlo, lahat naman iyon ay ligal; at panghuli, kung may tanong pa ay mga abugado na niya ang kausapin. Magaling pa ang timing nila dahil pang-umagang palatuntunan ang pinili nila, para hindi primetime.

Kung nakasulat na pahayag lang sana iyon, pwede na sana. Umani man ng mga batikos ay madali lang nilang ipagkibit-balikat, tulad ng madalas nilang gawin. Lalo na kung sa istasyon ng gubyerno isasaere. Ang problema, live interview na, sa pribadong istasyon pa, dagdag pa ang palaban at di pasisindak na tagapanayam na si Winnie Monsod; ang resulta, disaster para kay Mikey!

Ilang minuto pa lang sa panayam hanggang sa dulo, hindi na ako natatawa sa mga palusot ni Mikey (bagamat talaga namang katawa-tawa ang mga bobong pagdadahilan niya); mas natatawa na ako sa mukha niya. Halata na ang pagkairita niya kay Monsod. Pilit na pilit na lang ang ngiti niya, pero hindi niya maiwasan na irapan si Monsod, napapakagat pa minsan sa labi. Kulang na lang, sapukin niya si Monsod.

Sigurado ako, paglabas niya sa istasyon, abot-langit ang pagmumura nito sa kahihiyang inabot niya. Pero ang mas sigurado, mas malulutong na mura ang aabutin niya sa mga magulang niya. Pinatunayan lang niya ang kasabihang, sa bibig nahuhuli ang isda. Pero ikanga, mas malapot ang dugo sa tubig. Kaya ang mga ulong gugulong dito, malamang sa mga abugado at publisista ni Mikey.

Ewan ko ba, habang papalapit ang 2010, matatawa ka na maiinis sa mga taong ito. Nakakatawa ang kabobohan nila, pero nakakainis dahil napakaraming Pilipino ang namamatay sa gutom dahil sa kasakiman nila!

(Salamat sa video mula sa Pinaswatcher sa youtube)

Kauna-unawa ang galit ng sambayanang Pilipino kaugnay ng paggastos ng halos P1M para sa isang hapunan sa isang mamahaling kainan sa New York.

Natural, narinig na naman natin ang dati nang gasgas na mga palusot ng mga trapo: na hindi naman ang Malacanang ang nagbayad; na daling naman daw sa sariling bulsa at hindi sa kaban ng bayan ang ipinambayad.

Lumalabas muli dito ang kawalang hiyaan ng mga hinayupak na ito. Ipinapakita lang nila na wala silang pakialam sa damdamin at kalagayan ng masang anakpawis at buong sambayanang Pilipino sa patuloy na pagbalewala sa puna ng mga tao at patuloy na pagdadahilan.

Isang milyon! Natatandaan ko nung nasa kolehiyo pa ako, napagkakasya ko pa ang P12 para sa tanghalian ko. Limampisong kanin at kalahating gulay lang, solb na. Nilalakad ko pa hanggang Krus na Ligas para tipid sa pamasahe. Kung ikukumpara pa nga ang P12 na iyon sa pinakamahihirap na pamilyang Pilipino, baka pagkain na iyon ng isang buong pamilya. Paano pa kaya iyong isang milyon!

Kaya kahit anong palusot ni Gloria o sinumang umako dito ay hindi maiintindihan at tatanggapin ng tao. Paano nila maiintindihan kung kalam ng sikmura nila ang una nilang naririnig?

Lalo ngayo’t dumaranas ng matinding krisis ang buong daigdig na higit pang nagpalala sa dati nang matinding krisis ng ekonomya sa Pilipinas. Ang paggastos ng P1M sa isang kainan lang ay malaking sampal sa lahat ng naghihirap.

Sigurado, iyang mga tagapangatwiran diyan ng rehimeng Arroyo ay magdadahilan na naman. sinasabing galing naman sa sariling bulsa at walang pakialam ang iba doon. sinasabing wala namang iligal sa ginawa.

Eh ano ngayon! Nanggaling nga sa sariling bulsa pero ang yaman naman nila ay galing sa dugo at pawis ng iba! Wala ngang iligal, pero ang ligal na sistemang ito ang pumapatay sa masang anakpawis! Sige nga, paano niyo bibigyan ng katwiran iyan?

Hindi si Gloria ang nagbayad. Kailan ba siya nagbayad? Eh, iyon nga mga krimen niya sa sambayanang Pilipino, hindi niya binabayaran. Ang kailangan dito, kahit isang milyon lang rin na Pilipino ang sumingil sa utang ng rehimeng Arroyo sa taumbayan.

Nakakalungkot talagang pagmasdan, pati pagpili ng national artist, nabahiran na ng pulitika. kahapon narinig ko ang panayam ng Dos4Dos kina Alvarez, na isa sa idinagdag ni Gloria sa mga bagong National Artist, at Lumbera, na isa sa mga tumututol sa dagdag-bawas sa pagpili.

Ang dapat sigurong maging award ni Alvarez, most talkative. talaga namang nadomina niya ang buong talakayan. Ang problema lang, puro teknikalidad lang naman ang palusot niya, at malala pa, pagbubuhat ng sariling bangko ang nangyari.

Kung ang isang tao, may delikadesa, siguradong mahihiya nang tanggapin ang ganitong award kung kaakibat naman nito ang sandamukal na puna.

Pero sa pagpupumilit pa rin ng dalawang taong kwinekwestyon ang pagkakasama sa mga bagong National Artist, pinapatunayan lamang nito na talagang aktibo nilang nilalayon ang naturang gantimpala. Hindi ko lang alam kung talagang likas mga “artist” na ito ang maging mahangin.

Hindi na sila nahiya, ang taong hihirang sa kanila bilang isang aritst, ay hindi naman isang artist, at pinakamalala pa, ito ang presidenteng kinamumuhian ng marami sa loob at labas ng bansa. kung ganyang klase lang naman ng tao, para magiging sumpa pa ang gantimpalang ibibigay sa kanila. pero kung patuloy na magiging makapal ang mukha ng mga ito, baka ang sumpa ay maipasa sa mga lehitimong National Artist.

Kung sabagay, lahat naman ng bagay, may bahid ng pulitika. Ultimong pagpili nga ng pambansang bayani, hindi matapos-tapos dahil sa pulitika, ng panahon ng katipunan at kasalukuyang panahon. Ang namamayaning sining at kultura ay hindi maiiwasang sumalamin sa kultura ng naghaharing uri. Gayundin, ang kultura ng kasalukuyang rehimen ay hindi maiiwasang tumatak sa patakaran ng gubyerno sa kultura. Ang kawawa lang nito, ang mga Pilipino na naman, lalo na ang mga bata, dahil sa napakababang antas ng kulturang isinasaksak sa kanilang isipan.

Samantala, kaugnay din ng pagpili, ang isa pang mas mahalagang usapin. Napilitan na rin si Gloria na pumili ng bagong justice ng SC mula sa listahang ibinigay sa kanya.

Hindi ko ba maintindihan kung bakit gumagawa pa ng lupon para pumili ng mga taong irerekomenda sa SC, at sa iba pang lupon, kung gayong lagi rin naman palang babalewalain ng pangulo ang trabaho ng mga lupong ito, kung lagi lang nilang ibabalik ang listahan ng mga pangalan kung wala dito ang pangalan na gusto nila. Hindi ba parang pag-aaksaya lang ito ng panahon? Hindi ba parang lokohan lang ang nangyayari.

Dapat seryosong tingnan ito ng mga mambabatas dahil sa papel na lang umiiral ang sinasabing “checks and balance” sa tatlong sangay ng gubyerno na dapat sana’y magkakahiwalay at magkakapantay ang kapangyarihan. Sa mga kritiko diyan, iyan ang sinasabi niyong DEMOKRASYA!

Ang Kaso ni Melissa Roxas
28 July 09

Noong nakaraang Mayo, dinukot ng pinaghihinalaang mga militar ang isang Pil-Am na myembro ng Bayan sa Gitnang Luzon at dinala sa isang kampo militar umano. Matapos ang ilang araw ng imbestigasyon at tortyur, pinakawalan rin ang aktibista. Ilang araw matapos nito, lumabas sa US ang aktibista para magsampa ng kaso.

Natural, ang naging sagot na naman ng military sa kasong ito ay simpleng pagtanggi. Una, pagtanggi na may ganoong nangyaring insidente. Nang hindi na nila maitanggi na dinukot nga si Melissa Roxas, itinatanggi nila na gawa iyon ng militar. Ito ay sa kabila ng napakaditalyadong paglalahad ni Melissa sa nangyari sa kanya at sa eksaktong-eksaktong paglalarawan ni Melissa sa isang kampo ng militar sa gitnang Luzon, batay na rin sa pahayag ng CHR.

Pero ngayon, bumaba pa ulit ng isang andana ang AFP at mga tagapagtanggol nito, sa katauhan ni Palparan. Hindi na makakalimutan ang pangalang Palparan sa kasaysayan ng Pilipinas bilang pinakamasugid na otoridad ng military na nagsulong ng paglabag sa karapatang-tao ng di mabilang na indibidwal. Matapos ang ilang taong pagreretiro, nanlilimahid pa rin sa kamay ang dugo ng mga inosenteng sibilyang pinatay at pinahirapan niya.

Lumabas siya kahapon kasama ang isang bidyo umano na nagpapakita kay Melissa na kumakain kasama ng mga sinasabing NPA. At syempre, mabilis na kinumpirma ito ng AFP na tunay umano.

Hindi ako abogado, pero ilang kakatwang bagay ang napansin ko sa kaso ni Melissa kaugnay ng lumabas na bidyong ito.

Kaugnay nito ang ilang tanong:

Una, masasabi bang si Melissa nga ang nasa bidyo?

Pangalawa, kahit mapatunayang si Melissa nga ang nasa bidyo at NPA nga ang mga kasamaniya,  may ligal na batayan ba na sabihing NPA na rin si Melissa?

Pangatlo, kung mapatunayan man sa bidyo na NPA si Melissa, may pinatutunayan bang may ginawang krimen si Melissa batay sa bidyo? At kung merong mapatunayang krimen si Melissa, bakit hindi na lang nila hinuli at kinsauhan, lalo na at may ebidensya pala ang AFP?

Panghuli, at pinakamahalaga, masasagot o binibigyang-katwiran ba nito ba nito kung bakit nila dinukot si Melissa? Bakit pa nila tinatangging dinukot si Melissa?

Lumalabas na naman dito ang katangahan ng AFP at kawalang hiyaan nila. Wala silang pakundangan sa paglabag sa karapatan ng mga tao. Sabihin nang NPA si Melissa noon, ibig sabihin ba, tama lang ang ginawa nila sa kanya? Kahit pa pinakapusakal na kriminal, ginagarantiyahan ng batas ang mga karapatan. Ang lakas ng loob nilang gawin iyon sa kanya, ngayon maglalabas sila ng bidyo umano ni Melissa kasama ng NPA. Bakit hindi nila gawin ang paborito nilang palusot kapag pinupuna sila sa mga pinapaslang at dinudukot nilang aktibista, e di, magsampa sila ng kaso sa tamang hukuman!

Ang dagdag na kakatwa sa kaso ni Melissa, kaugnay ng US, ano kaya ang magiging reaksyon dito ng gubyerno nila? Alam naman na ng lahat kung gaano kalaki ang galit ng mga naghahari sa US sa “komunismo” at mga organisasyong pinagbibintangan nilang prente ng mga komunista. Pero panay din ang pagpapanggap nila na labis-labis ang pagprotekta nila sa mga mamamayan nila, katulad ng insidente ng nabihag ng mga pirata sa Somalia.

Ngayon, paano sila tutugon ngayong, isang mamamayan nila ang naging biktima ng pang-aabuso sa ibang bansa, pero pinagbibintangan namang komunista? Ngayon, masusubok ang sinasabi nilang “demokrasyang” hatid nila.